Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), çocukluk çağında en sık karşılaşılan nörogelişimsel bozukluklardan biridir. DEHB, yalnızca hareketlilikle sınırlı değildir; dikkat, dürtü kontrolü ve planlama becerilerinde bozulmalarla da kendini gösterebilir. Ankara çocuk psikiyatristi Doç. Dr. Dilşad Yıldız Miniksar, DEHB'nin çocuğun akademik, sosyal ve aile ilişkilerini etkileyen bir durum olduğunu, bu nedenle erken fark edilmesinin kritik olduğunu vurgulamaktadır.
DEHB Nedir?
DEHB, üç temel belirti kümesiyle karakterizedir:
- Dikkat eksikliği
- Aşırı hareketlilik (hiperaktivite)
- Dürtüsellik (impulsivite)
Her çocukta bu belirtiler aynı şekilde görülmez. Bazı çocuklarda yalnızca dikkat sorunları baskındır (özellikle kız çocuklarında), bazıları ise daha çok hiperaktif-dürtüsel davranışlar sergiler. Bir grup çocukta ise her üç belirti de bir aradadır.
Dikkat Eksikliği Belirtileri
- Detaylara dikkat etmeden hata yapma
- Verilen yönergeleri tam olarak takip edememe
- Dikkatini uzun süre bir göreve verememe
- Eşyalarını sık kaybetme (kalem, defter, oyuncak)
- Günlük işleri organize etmekte zorlanma
- Dış uyaranlara karşı aşırı duyarlılık (hemen dikkatinin dağılması)
Hiperaktivite Belirtileri
- Oturduğu yerde kıpırdanma, ellerini ayaklarını oynatma
- Sınıfta ya da evde yerinde duramama
- Gereksiz yere konuşma veya ses çıkarma
- Sessiz oyunlar oynamakta zorlanma
- Sürekli hareket halinde olma ("motor takılmış gibi")
Dürtüsellik Belirtileri
- Sorular tamamlanmadan yanıt verme
- Sırasını beklemekte zorlanma
- Başkalarının sözünü kesme
- Olaylara düşünmeden ani tepkiler verme
- Riskli davranışlara eğilim (düşünmeden koşmak, ani çıkışlar)
Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği'ne Göre DEHB
Türkiye Çocuk ve Genç Psikiyatrisi Derneği, DEHB'nin genetik yatkınlığı olan, beyindeki dikkat ve davranış düzenleyici sistemlerde farklılıklar gösteren bir bozukluk olduğunu belirtmektedir. Erken tanı konulmasının hem eğitim hayatında hem de sosyal uyumda başarıyı artırdığı vurgulanmaktadır. Dernek, DEHB'nin sadece "yaramazlık" olarak algılanmaması gerektiğini ve profesyonel değerlendirme ile ele alınmasının önemli olduğunu bildirir (www.cogepder.org.tr).
Ankara'da Bilimsel Değerlendirme İçin: Doç. Dr. Dilşad Yıldız Miniksar
Çocuğunuzda yukarıda belirtilen davranışları sıkça gözlemliyorsanız, DEHB açısından değerlendirilmesi faydalı olabilir. Ankara'da görev yapan çocuk psikiyatristi Doç. Dr. Dilşad Yıldız Miniksar, dikkat sorunları ve hiperaktivite belirtileri olan çocuklar için bireye özel tanılama ve terapi süreçleri sunmaktadır.
