Doç. Dr. Dilşad Yıldız Miniksar Muayenehanesi'nde çocuk ve ergenlerin bilişsel, gelişimsel ve duygusal değerlendirmesinde uluslararası geçerliliği kanıtlanmış bilimsel testler ve ölçekler kullanılmaktadır. Aşağıda muayenehanemizde uygulanan başlıca testler hakkında ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

WISC-IV Zekâ Testi

WISC-IV (Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği – Dördüncü Versiyon), çocuk ve ergenlerin bilişsel yetkinliklerini değerlendirmek amacıyla kullanılan, bireysel uygulanan, bilimsel temelli bir zekâ testidir. Test, çocuğun genel zihinsel kapasitesinin yanı sıra farklı bilişsel alanlardaki performansını ayrıntılı biçimde ortaya koymayı hedefler.

WISC-IV; 6 yaş 0 ay ile 16 yaş 11 ay arasındaki çocuk ve ergenlere uygulanabilmektedir. Uygulama süresi ortalama 1–1,5 saattir. Test dört ana bilişsel alanda değerlendirme yapar: Sözel Anlama, Algısal Akıl Yürütme, Çalışma Belleği ve İşlem Hızı.

• Zihinsel yetersizlikten üstün zekâya kadar bilişsel potansiyelin değerlendirilmesi
• Dikkat ve öğrenme güçlüklerinin belirlenmesi
• Akademik performansla ilişkili bilişsel alanların incelenmesi
• Güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerin saptanması

MOXO Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Testi

MOXO, dikkat, zamanlama, dürtüsellik ve hiperaktivite alanlarındaki performansı ölçen, bilgisayar ortamında uygulanan, objektif ve standardize bir değerlendirme aracıdır. DEHB tanısına yardımcı olmak, klinik değerlendirmeyi nesnel verilerle desteklemek ve tedavi sürecinde takip değerlendirmeleri yapmak amacıyla kullanılmaktadır.

Çocuk Versiyonu 6–12 yaş, Genç–Yetişkin Versiyonu ise 13–65 yaş için uygundur. MOXO Çocuk Testi yaklaşık 18 dakika sürmektedir.

Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖG) Bataryası

ÖÖG Bataryası; okuma, yazma, matematik ve ilişkili bilişsel süreçleri kapsayıcı biçimde değerlendirmek amacıyla uygulanan, birbiriyle ilişkili testlerden oluşan kapsamlı bir değerlendirme aracıdır. 1. sınıf ile 5. sınıf arasındaki çocuklara uygulanmaktadır.

• Matematik Testi
• Okuma Testi
• İşittiğini Yazma Testi
• Gördüğünü Yazma Testi
• Saat Çizimi Testi
• Head Sağ–Sol Ayırt Etme Testi
• Harris Lateralleşme Testi
• Gessell Gelişim Figürleri Testi

Metropolitan Okul Olgunluğu Testi

Metropolitan Okul Olgunluğu Testi, çocukların ilkokula başlamadan önce okula hazır bulunuşluk düzeylerini değerlendirmek amacıyla kullanılan standart bir ölçüm aracıdır. 5–6 yaş grubundaki okul öncesi çocuklara uygulanmaktadır. Uygulama süresi ortalama 20–25 dakikadır.

Test; genel bilgi, kopya etme, eşleştirme, kelime anlama, sayı becerileri ve cümle anlama alanlarını değerlendirir.

AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri)

AGTE, 0–6 yaş arasındaki çocukların gelişim düzeylerini değerlendirmek amacıyla kullanılan, ebeveyn bildirimine dayalı, standartlaştırılmış bir gelişim tarama envanteridir. Sosyal beceriler ve öz bakım, dil ve bilişsel gelişim, ince motor beceriler ve kaba motor gelişim alanlarını kapsar. Toplam 154 maddeden oluşur, ortalama uygulama süresi 10–20 dakikadır.

CAS (Bilişsel Değerlendirme Sistemi)

CAS, çocuk ve ergenlerin bilişsel süreçlerini değerlendirmeye yönelik kapsamlı bir psikometrik testtir. 5–17 yaş arasındaki çocuk ve ergenlere uygulanabilmektedir. PASS Kuramı temel alınarak yapılandırılmıştır: Planlama, Dikkat, Eşzamanlı bilişsel işlemler ve Ardıl bilişsel işlemler alanlarını değerlendirir.

• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
• Özgül öğrenme güçlüğü
• Zihinsel yetersizlik
• Planlama ve organizasyon güçlükleri
• Üstün zekâlılık değerlendirmesi

Bayley-III (Bebek ve Küçük Çocuklar İçin Gelişim Ölçeği)

Bayley-III, 0–42 ay arasındaki bebek ve küçük çocukların gelişim düzeylerini kapsamlı biçimde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir gelişim ölçeğidir. Bilişsel gelişim, alıcı ve ifade edici dil gelişimi, ince ve kaba motor beceriler ile sosyal-duygusal gelişim alanlarını kapsar. Uygulama süresi 45–90 dakika arasında değişmektedir.

Denver II Gelişimsel Tarama Testi

Denver II, 0–72 ay arasındaki çocukların gelişimlerini taramak amacıyla kullanılan, hızlı ve pratik bir gelişimsel tarama testidir. Kişisel-sosyal gelişim, ince motor-uyumsal beceriler, dil gelişimi ve kaba motor gelişim alanlarını kapsar. Uygulama süresi ortalama 15–20 dakikadır.

GEÇDA (Gazi Erken Çocukluk Gelişimi Değerlendirme Aracı)

GEÇDA, 0–72 ay arasındaki çocukların gelişimsel özelliklerini değerlendirmek amacıyla Türkiye'de geliştirilmiş, ebeveyn bildirimine dayalı bir gelişim değerlendirme aracıdır. Psikomotor gelişim, bilişsel gelişim, dil gelişimi ve sosyal-duygusal gelişim alanlarını kapsamaktadır. Ortalama uygulama süresi 15–30 dakikadır.

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği

Vineland Uyumsal Davranış Ölçeği, bireyin günlük yaşamda bağımsızlık düzeyini ve çevresine uyum sağlama becerilerini değerlendirmek amacıyla kullanılan standart bir araçtır. Doğumdan yetişkinliğe kadar geniş bir yaş aralığında kullanılabilmektedir. İletişim becerileri, günlük yaşam becerileri, sosyalleşme ve motor beceriler alanlarını kapsar.

Attentioner Dikkat Güçlendirme Programı

Attentioner, çocuklarda dikkat becerilerini geliştirmeye yönelik olarak yapılandırılmış, bilimsel temelli bir bilişsel müdahale programıdır. Özellikle dikkat eksikliği yaşayan çocukların dikkat süresi, odaklanma ve dürtü kontrolü becerilerini artırmayı hedefler. Program genellikle haftada bir oturum şeklinde, birkaç aylık bir süreçte uygulanmaktadır.

CDI – Çocuklar için Depresyon Ölçeği

CDI, çocuklarda depresif belirtilerin düzeyini değerlendirmek amacıyla kullanılan, öz bildirim esasına dayalı bir ölçektir. Duygu durumu, kendilik algısı, umutsuzluk, kişilerarası ilişkiler ve günlük işlevsellik alanlarını kapsar.

CARS – Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği

CARS, otizm spektrum bozukluğu belirtilerinin şiddetini değerlendirmek amacıyla kullanılan gözleme dayalı bir ölçektir. Sosyal etkileşim, iletişim, duyusal tepkiler ve davranış örüntüleri gibi alanları kapsar.

Conners Değerlendirme Ölçekleri

Conners Ebeveyn ve Öğretmen Değerlendirme Ölçekleri, dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtilerini hem ev hem de okul ortamında değerlendirmek amacıyla kullanılır. Ebeveyn formu ev ortamındaki davranışlara, öğretmen formu ise okul ortamındaki dikkat, dürtüsellik ve davranış özelliklerine odaklanır.

Beck Anksiyete ve Depresyon Ölçekleri

Beck Anksiyete Ölçeği bireyin yaşadığı kaygı belirtilerinin şiddetini, Beck Depresyon Ölçeği ise depresif belirtilerin düzeyini değerlendirmeye yönelik öz bildirim esaslı ölçeklerdir. Hem tanısal süreci desteklemek hem de tedavi izlemi amacıyla kullanılmaktadır.

Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği

Yale Brown Ölçeği, obsesif kompulsif belirtilerin şiddetini ve yaygınlığını değerlendirmek amacıyla kullanılan yapılandırılmış bir ölçektir. Tedavi öncesi ve sonrası izlemde sıklıkla tercih edilir.

Diğer Değerlendirme Araçları

• Çocuklar için Şema Taraması — erken dönemde gelişen bilişsel-duygusal örüntüleri belirlemeye yönelik
• Maudsley Obsesif Kompulsif Belirti Ölçeği — OKB belirtilerinin türünü ve şiddetini değerlendirme
• Ergen Belirti Tarama Envanteri — ergenlerde duygusal ve davranışsal sorunları tarama
• Sınav Kaygısı Ölçeği — sınavlara yönelik kaygı düzeyini değerlendirme
• Çocuklar için Kaygı Bozuklukları Ölçeği (KAYBÖ) — farklı kaygı bozukluğu belirtilerini değerlendirme
• Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) — anksiyete ve depresyon belirtilerini birlikte değerlendirme
• Beier Cümle Tamamlama Testi (Form A ve B) — projektif yaklaşımla duygusal değerlendirme
• Öğrenme Bozukluğu Belirti Tarama Listesi — okuma, yazma ve matematikte güçlükleri belirleme
• Öğretmen Bilgi Formu — okul ortamındaki akademik ve davranışsal işlevselliği değerlendirme
• Tedavi İzleme Formu (Aile ve Öğretmen) — tedavi sürecindeki değişimleri izleme